Struktura sekcji

Pojęcie "sekcja" w każdej OSP jest powszechnie znane, ale wiedza na temat sekcji pozostawia już tu i ówdzie trochę do życzenia. Spróbujmy zatem przybliżyć sobie ważniejsze informacje o tej jednostce, choćby z tego względu, że każdy strażak czynny powinien być do jakiejś sekcji przypisany.

dowódca sekcji

przodownik I roty

pomocnik przodownika I roty

przodownik II roty

pomocnik przodownika II roty

przodownik III roty

pomocnik przodownika III roty

kierowca-mechanik

łącznik

Pełnej, składajacej się z trzech rot struktury nie wykorzystuje się przktycznie podczas walki z pożarami. Będące w dyspozycji OSP pojazdy pożarnicze umożliwiają najczęściej wyjazd do pożaru sekcji składającej się z sześciu, czterech lub tylko z trzech osób. W składzie każdej sekcji jest dowódca i mechanik (kierowca-mechanik). Pozostali jej członkowie, w zależności od możliwości i potrzeb, tworzą jedną, dwie lub trzy roty. W zależności od rodzaju pojazdu umieszczenie strażaków w jego wnętrzu przedstawia się następująco:

GBA 2,5/16
GBM 3/8
GBAM 2/8+8
GLM 8

GCBA 6/32 (Jelcz)

Zasady korespondencji radiowej

Na powodzenie działań ratowniczo-gaśniczych wpływa skuteczna, dobrze zorganizowana łączność. Pozwala ona na sprawne alarmowanie, wczesne przekazywanie ważnych informacji jadącym do akcji zastępom i sekcjom straży pożarnych i wreszcie służy porozumiewaniu się strażaków pracujących na różnych stanowiskach na terenie akcji.

Zgodnie z definicją łączność to zespół przedsięwzięć organizacyjno- technicznych zapewniających szybki przepływ informacji pomiędzy ratownikami. Ze względu na rodzaj środka przekazu informacji łączność można podzielić na:

• radiową,
• przewodową,
• sygnalizacyjną.

Bez właściwie zorganizowanej łączności, która powinna zapewnić alarmowanie, dowodzenie i współdziałanie, dowódca w wielu przypadkach nie byłby w stanie prawidłowo kierować akcją. W obecnych czasach łączność sygnalizacyjna i przewodowa wypierana jest niemal powszechnie przez łączność radiową. Obok Państwowej Straży Pożarnej działa coraz więcej ochotniczych straży pożarnych wyposażonych w radiotelefony samochodowe i nasobne. Łączność ta jest bardzo wygodna: nie wymaga kontaktu wzrokowego, nie wymaga także niewygodnych do rozprowadzania połączeń przewodowych. Możliwość wykorzystania różnych częstotliwości fal radiowych pozwala na organizowanie kilku rodzajów łączności równocześnie. Trzeba jednak powiedzieć, że łączność radiowa jest także ograniczona w swoich możliwościach zasięgiem nadawania i odbioru. Fale ultrakrótkie rozchodzą się prostoliniowo,  więc nie omijają przeszkód w ukształtowaniu terenu, nie odbijają się również od jonosfery. Dlatego też zasięg fal ultrakrótkich zależy od wysokści umieszczenia anteny nadawczej i odbiorczej. Wprawdzie dla fal ultrakrótkich przeszkodą są także budynki, których nie mogą przeniknąć, ominąć, ale mogą się od budynków odbić. Wraz z oddalaniem się od anteny nadawczej fale słabną, dlatego zasięg dla fal ultrakrótkich nie przekracza kilkudziesięciu kilometrów. Mają te fale jednak poważną zaletę. Są mało wrażliwe na zakłócenia od wyładowań atmosferycznych i urządzeń elektrycznych. Dlatego też możliwe jest odebranie nawet słabych sygnałów.

Posługiwanie się urządzeniami łączności radiowej UKF wymaga stosowania się do jednolitych przepisów obozujących wszystkie jednostki, w tym ochotnicze straże pożarne), któree otrzymały zezwolenie na użytkowanie sprzętu radiowego pracującego w paśmie częstotliwości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ochotnicza straż pożarna, która używa radiotelefon powinna:

• znać przepisy i zasady prowadzenia korespondencji radiowej,

• mieć ważne zezwolenie,

• znać zasady obsługi urządzenia radiowego,

• dysponować aktualnymi danymi radiowymi.

Dane radiowe - są to dokumenty umożliwiające prowadzenie łączności z określonymi korespondentami danej sieci. W dokumentach tych zawarte powinny być podstawowe elementy takie jak:

• wytyczne określające sposób organizacji łączności radiowej,

• obowiązujące sygnały radiowe,

• numer kanału pracy (częstotliwość),

• kryptonim stacji głównej oraz kryptonimy korespondentów danej sieci radiowej.

Dane radiowe są dokumentami poufnymi zastrzeżonymi "do użytku służbowego". Sieć radiową tworzą co najmniej trzy stacje pracujące na wspólnych danych radiowych. Kierunek radiowy jest to sposób organizacji łączności pomiędzy dwoma stacjami, które pracują na wspólnych danych radiowych.

Dla zachowania sprawności systemu łączności, który powinien ułatwiać prowadzenie działań ratowniczo-gaśniczych, niezbędne jest przestrzeganie zasad prowadzenia korespondencji. Najważniejsze z nich to:

• Podczas prowadzenia korespondencji należy kierować się zasadą: "minimum czasu nadawania - maksimum treści".

• Wymieniając korespondencję w warunkach słabej słyszalności trzeba najważniejsze hasła powtarzać dwa razy, a nawet stosować zgłoskowanie.

• W czasie prowadzenia korespondencji stosuje się formę zwracania do korespondentów: "Ty".

• Nie należy, nawet w przypadku przekazywania informacji o charakterze jawnym, używać stopni służbowych i nazwisk osób funkcyjnych. Do określenia osób służą specjalne kody.

• Podstawowym rodzajem pracy w sieciach radiowych jest prowadzenie nasłuchu.

Nadawanie ma miejsce w przypadku:

• potrzeby wywołania korespondenta i przekazania informacji,

• zgłoszenia się na wywołanie korespondenta w celu odebrania informacji.

Aby wywołać korespondenta, należy nadać:

• kryptonim korespondenta - 1 raz

• zwrot "TU" - 1 raz

• kryptonim własny - 1 raz

• zwrot "ODBIÓR" - 1 raz

Zabrzmi to następująco: "459-45" tu "459-11" odbiór. Jeśli korespondent nie zgłosi się, treść wywołania należy powtórzyć, jednak nie więcej niż dwa razy. Ponowne wywoływanie powinno się rozpocząć po upływie kilku minut. W przypadku braku odbioru przy ponownym wywoływaniu, trzeba starać się wywołać korespondenta za pomocą innej stacji. Na przykład: "459-49" tu "459-11" wywołaj dla mnie "459-45"-odbiór. Jeśli nasza stacja jest wywoływana przez inną stację, strażak obsługujący ją zgłasza się następująco: Tu "459-11"-odbiór. W przypadku wywoływania stacji przez kilku korespondentów, zgłoszenie się polega na podaniu:

• zwrotu "TU" - 1 raz

• kryptonimu własnej stacji - 1 raz,

• zwrotu "zgłaszam się dla" - 1 raz,

• kryptonimu jednej z wywoływanych stacji -1 raz.

Zabrzmi to następująco: Tu "459-11" zgłaszam się dla "459-45" - odbiór. Aby przekazać treść korespondencji, należy podać:

• kryptonim stacji korespondenta -1raz

• zwrot "TU" - 1 raz

• kryptonim własnej stacji - 1 raz

• treść korespondencji - 1 raz

• zwrot "odbiór" - 1 raz

Korespondencja będzie miała przykładowo treść: "459-45" tu "459-11" jestem na miejscu akcji, udaję się na rozpoznanie - odbiór.

Potwierdzenie przyjęcia korespondencji polega na nadaniu:

• zwrotu "TU" - 1 raz

• kryptonimu własnej stacji - 1 raz

• zwrotu "zrozumiałem" - 1 raz

• zwrotu "odbiór" - 1 raz

Na przykład: Tu "459-11" zrozumiałem - odbiór.

W razie niezrozumienia treści informacji należy użyć zwrotów; "powtórz" lub "nie zrozumiałem". Będzie to brzmieć: Tu "459-11" powtórz - odbiór. Jeśli zamierzamy zakończyć całkowicie korespondencję, możemy użyć w miejsce zwrotu "odbiór" zwrotu "koniec" lub "bez odbioru".

Zachowanie w czasie alarmu i jazdy do pożaru

Podczas alarmowania oraz jazdy do pożaru strażacy muszą stosować się do obowiązujących reguł, a także rozkazów wydawanych przez dowódcę. Pierwszy strażak, który przybywa na alarm otwiera i zabezpiecza przed zamknięciem bramę garażową. W porze nocnej oświetla garaż i plac manewrowy. Kieruje on także czynnościami przygotowawczymi do wyjazdu w chwili przybycia dowódcy. Kierwoca uruchamia samochód i czeka na rozkaz odjazdu. Dowódca po sprawdzeniu, że wszystko zostało przygotowane do wyjazdu, podaje komendę: "Na wóz". Strażacy zajmują wówczas miejsca w samochodzie w określonym porządku. Po zajęciu miejsc i zamknięciu drzwi przodownik roty I przekazuje hasło: "Gotowe". W tym momencie dowódca podaje kierowcy adres i drogę dojazdu oraz wydaje rozkaz: "Odjazd". Po przybyciu na miejsceakcji dowódca wskazuje kierowcy miejsce zatrzymania samochodu i ustawiają się za samochodem twarzą do pożaru. Nadmienić warto, że podczas jazdy do pożaru strażacy mają obowiązek zachowywać bezwzględny spokój, nie prowadząc zbędnych rozmów. Czas podczas jazdy powinien być wykorzystany na przygotowanie rot do przeprowadzenia rozopznania ogniowego i wodnego.

Kierowca korzysta z uprawnień przysługujących pojazdom uprzywilejowanym z tym, że szybkość pojazdu powinna gwarantować pełne bezipieczeństwo ludzi i sprzętu, niedopuszczalnym jest ponaglanie kierowcy do zwiększania prędkości jazdy, natomiast zmniejszenie jej w razie lekceważenia niebezpieczeństwa przez kierowcę jest obowiązkiem dowódcy. W drodze powrotnej z akcji, kierowcę obowiązują wszystkie przepisy wynikające z "Prawa o ruchu drogowym".

Pamiętaj:

• w żadnym wypadku nie można dopuścić do tego, aby w składzie sekcji znaleźli się członkowie młodzieżowych drużyn pożarniczych lub osoby przypadkowe

• w kabinie załogi nie może znajdować się więcej osób niż jest w niej miejsc stałych

• w kabinie kierowcy może znajdować się wyłącznie kierowca i dowódca sekcji

• jeżeli warunki lokalowe strażnicy uniemożliwiają bezpieczne zajęcie miejsc w pojazdach, czynność tę należy wykonać poza budynkiem strażnicy, w miejscu zapewniającym bezpieczeństwo

• zajęcie miejsc odbywa się w klejności ustalonwj regulaminem sekcji, w przypadku jego nieopracowania strażacy zajmujący środkowe miejsca w kabinie wsiadają jako pierwsi, a na końcu ci, którzy mają miejsca przy drzwiach

• dowódca pierwszej roty odpowiedzialny jest za właściwe zachowanie się strażaków w kabinie załogi, po stwierdzeniu normatywnej ilości strażaków w kabinie i stwierdzeniu zamknięcia drzwi, melduje dowódcy gotowość odjazdu

• jako ostatni zajmuje miejsce dowódca sekcji, który wydaje rozkaz wyjazdu kierowcy, po upewnieniu się że wszystkie drzwi pojazdu są zamknięte i otrzyma potwierdzenie dowódcy I roty o gotowości załogi do wyjazdu

W czasie jazdy nie wolno:

• wskakiwać lub wyskakiwać z pojazdu

• stać na stopniach, błotnikach lub na dachu pojazdu (zbiornika wody)

• otwierać drzwi kabiny

• wychylać się przez okna kabin

• palić tytoń

• rozmawiać z kierowcą

• wychylać się z luku do działka wodnego

• opuszczać kabinę załogi bez wyraźnego rozkazu dowódcy sekcji

Rozpoznawanie sytuacji pożarniczej

Operowanie prądami gaśniczymi

Aby skutecznie i bezpiecznie operować prądami gaśniczymi warto kierować się doświadczalnie i praktycznie wypracowanymi zasadami:

• strumień kierujemy w miejsce najbardziej zagrożone, stwarzające możliwość rozszerzenia się pożaru

• prąd należy kierować możliwie najbliżej od pożaru, stanowisko zaś powinno być umieszczone na równi lub wyżej niż płonący matertiał

• płonące powierzchnie pionowe gasi się w kierunku z góry na dół, w ten sposób do gaszenia dolnych parti ściany wykorzystujemy ściekjącą wodę

• nie wolno działać prądem wodnym na silnie ogrzane elementy konstrukcji nośnej budynku, aby nie spowodować zawalenia się konstrukcji

• mocno rozgrzane elementy stalowe, betonowe, żelbetonowe należy schładzać stopniowo, najlepiej przy wykorzystaniu prądów kroplistych

• materiały sypkie i rozproszone gasi się prądami rozproszonymi

• aby uniknąć rozprzestrzeniania się pożaru przez otwory okienne i drzwiowe, należy podczas prowadzenia natarcia cały czas je osłaniać prądami wody

• nie wolno kierować prądów gaśniczych na urządzenia i instalacje elektryczne przed odcięciem dopływu energii elektrycznej

Gaszenie pianą

Gaszenie pożarów lasów

Porównując w danych statystycznych udział w walce z pożarami Państwowej Straży Pożarnej i sekcji ochotniczych straży pożarnych zauważamy, że zdecydowana przewaga sit i środków OSP nad PSP występuje podczas akcji ratowniczo-gaśniczych w lasach. Pożary te mają różny charakter. Wynika on z warunków atmosferycznych, pory roku, rodzaju drzewostanu i poszycia leśnego, z możliwości zauważenia pożaru i sprawnego zaalarmowania straży, jakości dróg dojazdowych itd.

Zagrożenie wyraźnie wzrasta w okresie wczesnej wiosny, kiedy odsłania się po zniknięciu śniegu sucha, ubiegłoroczna roślinność leśnego poszycia, a świeże trawy i liście roślin jeszcze jej nie pokrywają. Wzrasta także w miesiącach letnich, kiedy wysokie temperatury powietrza wysuszają ściółkę, powodując jej bardzo niską wilgotność. Na rozwój pożaru najbardziej narażone są lasy iglaste skupiające sosny, świerki, jodły i modrzewie. Drzewa iglaste bowiem zawierają znacznie więcej palnej żywicy, ponadto poszycia lasów iglastych pokryte są dużą ilością palnych igieł i szyszek. Nie bez znaczenia jest również wiek drzew. Pożar znacznie szybciej ogarnie młode drzewostany, szczególnie zagajniki. Rodzaje pożarów lasów możemy podzielić na:

• podpowierzchniowe,

• pokrywy gleby,

• upraw, podszytów i podrostów,

• całkowite drzewostanu.

Pożary przyziemne, bo tak nazywamy trzy pierwsze rodzaje, mogą mieć, w zależności od wilgotności, warunków meteorologicznych, składu runa i ukształtowania terenu, różną intensywność rozwoju. Zazwyczaj intensywność wynosi od 1 do 5 m/min. Zdarza się jednak, że w warunkach sprzyjających osiąga prędkość 15 m/min. Ogień, w przypadku pożaru przyziemia, nie jest wysoki, osiąga zazwyczaj wysokość od kilku centymetrów do 2 metrów. Rozprzestrzenianie się pożaru następuje we wszystkich kierunkach, z tym że czoło pożaru przesuwa się najszybciej w tym kierunku, w którym wieje wiatr. Powierzchnia pożaru przyjmuje zatem kształt elipsy.

Z pożarami całkowitymi mamy do czynienia wtedy, kiedy ogień, spalając igliwie, ściółkę i podrosty, obejmuje korony drzew. W takim przypadku następuje całkowite zniszczenie lasu. O ile temperatura podczas palenia poszycia kształtuje się zazwyczaj w granicach 400 st. C, o tyle przy całkowitym spaleniu drzewostanu osiąga wysokość 600-800 st. C, a nawet przy powstaniu silnych prądów powietrznych może dojść do 1000 st. C. Wzrasta też przy pożarach całkowitych intensywność rozwoju, może się wahać w granicach 40-400 m/min. Ponieważ między intensywnością rozwoju ognia w konarach drzew i w poszyciu istnieje duża różnica, intensywność pożaru wierzchołkowego (koron drzew) po pewnym czasie zostaje wyhamowana, następuje wyrównanie frontów obydwu pożarów, a potem ponownie dochodzi do intensyfikacji spalania. Bardzo szybki rozwój pożaru wierzchołkowego sprawia, iż działania ratownicze są bardzo trudne. Mogą być przy tym bardzo niebezpieczne, zwłaszcza ze względu na zjawisko gwałtownego wypalania olejków eterycznych. Szybko przesuwający się po konarach drzew ogień nie zdąży wypalić całkowicie wydzielających się pod wpływem temperatury z drzew olejków eterycznych. Olejki więc gromadzą się w strefie pożaru, a zgromadzone w groźnych ilościach powodują wybuchy. Wybuchy te rozrzucają w dużym promieniu płonące głownie, iskry i tworzą nowe zarzewia pożaru. Pożary lasów osiągają dosyć często duże powierzchnie, gdyż są późno zauważane. Akcje ratowniczo-gaśnicze muszą więc być prowadzone przy użyciu dużych sił i środków. Potrzebne jest nierzadko również wsparcie strażaków przez służby leśne, wojsko, a także ludność cywilną.

Podczas akcji w lasach nie brak bowiem wielu czynności ratowniczych wymagających wysiłku fizycznego (wykonywanie przerw ogniowych, przysypywanie ziemią płonącego poszycia). Ratowanie lasu wymaga dobrego rozpoznania sytuacji, a to z uwagi na niedostępność i złą widoczność może być bardzo trudne. Prowadząc rozpoznanie trzeba jednak określić:

• miejsce pożaru i jego rozmiary,

• kierunek (kierunki) i szybkość rozszerzenia się pożaru,

• zagrożenie obiektów zlokalizowanych w lesie (ośrodki wypoczynkowe, obozowiska, leśniczówki),

• drogi dojazdu i dojścia do ognisk pożaru,

• punkty czerpania wody do celów gaśniczych.

Gaszenie pożarów podpowierzchniowych. Pożary podpowierzchniowe rozwijają się w miarę wolno, jednak ich gaszenie może być kłopotliwe. Trudności mogą wystąpić szczególnie wtedy, gdy pali się podłoże torfowe na sporej głębokości. Niełatwo wówczas do tlących się pokładów dotrzeć ze środkiem gaśniczym, nawet przy wykorzystaniu środków zwilżających. Najskuteczniejszą metodą jest otaczanie palących się obszarów wykopem sięgającym poniżej palnego złoża lub sięgającym do warstwy wody podskórnej. Jeśli wykonanie wykopów jest niemożliwe, należy wprowadzić stały nadzór, by gasić powstające na powierzchni gleby ogniska zewnętrzne.

Gaszenie pokrywy gleby. Nierzadko w starym, rzadkim lesie, gdzie brak podrostów i podszytów, a glebę pokrywa jedynie warstwa suchych igieł, liści i szyszek, płonie pokrywa gleby. Działania ratownicze są w takich przypadkach stosunkowo proste. Należy wówczas, wykorzystując natarcie frontalne, zatrzymać wodą ogień na głównym kierunku rozwoju, a następnie przechodzić do gaszenia na całym obwodzie. Można również, jeśli pozwala na to posiadany sprzęt, wykonać dwutrzymetrowy pas izolacyjny poprzez przeoranie gleby lub położenie warstwy piany. Ogniska pożaru mogą być także zasypywane ziemią.

Gaszenie podrostów i podszytów. Pożary podszytów i podrostów mogą przekształcić się w pożar drzewostanu. Rozwijają się znacznie szybciej niż ogień na pokrywie gleby. Walka z nimi wymaga zatem szybszego działania i dużej czujności. Małe powierzchnie można gasić prądami wody, a nawet przy użyciu tradycyjnych narzędzi takich jak łopaty. Płonącą powierzchnię można okopywać zasypując ogniska ziemią. Ogień na podrostach można tłumić przy wykorzystaniu gałęzi. Większe powierzchnie wymagają skuteczniejszych działań. Za pomocą pługów można wykonać bruzdy izolacyjne przed frontem lub wokół pożaru. Do odizolowania płonącej powierzchni od zagrożonych partii lasu wykorzystuje się także pianę gaśniczą. Prądy gaśnicze należy wprowadzać od strony frontu pożaru, a następnie płonącą część lasu okrążać. Wskazane jest tworzenie ruchomych stanowisk gaśniczych (wyższe efekty gaśnicze), pozostawiając prądownikowi w dyspozycji rezerwę linii wężowej. Przy intensywnym rozwoju można wykorzystać działka zamontowane na samochodach podczas przemieszczenia się samochodów. Do gaszenia dużych powierzchni podszytu mogą być skierowane samoloty.

Gaszenie pożarów całkowitych drzewostanu. Pożary drzewostanów obejmują duże przestrzenie. Walka z nimi jest bardzo trudna. Wejście ze sprzętem gaśniczym i pomocniczym do frontu pożaru przesuwającego się wśród drzew jest niemożliwe. Należy więc do stawienia pożarowi oporu wykorzystywać naturalne przerwy na drodze rozwoju ognia. Mogą to być leśne drogi, rzeki, przecinki. Naturalne przerwy, zanim dojdzie do nich front pożaru, należy oczyszczać, poszerzać, aby uniemożliwić ogniowi przedostanie się przez nie na dalsze partie lasu. Tam gdzie przerw naturalnych nie ma, trzeba wykonać przerwy sztuczne. Oczywiście musi być zachowana odpowiednia odległość (średnio 200-250 m) od czoła ognia do miejsca wykonywania przerwy, aby była szansa przeprowadzić wycinkę drzew, zanim do danego miejsca dojdzie pożar. Drzewa powinny być wycinane lub przewracane za pomocą odpowiedniego sprzętu w stronę ognia. Szerokość przemy nie powinna być mniejsza od wysokości drzew w sztucznej przerwie należy wykonać pas izolacyjny gleby zmineralizowanej o szerokości nie mniejszej niż 1 m. W przypadku braku odpowiedniego sprzętu (pil spalinowych, pługów, spychaczy) należy próbować wykonać przerwę sztuczną za pomocą piany gaśniczej. W tym celu w bezpiecznej odległości pokrywa się korony drzew od frontu pożaru, z drugiej zaś strony pokrywa się pianą pas poszycia leśnego o szerokości nie mniejszej niż 5 metrów. Natarcie wodą na pożar całkowity drzewostanu musi być bardzo intensywne. Trzeba użyć w tym celu jak największą ilość sil i środków, działając nieprzerwanie prądami wody jednocześnie na korony drzew i podszył. Wskazane jest tworzenie stanowisk ruchomych naziemnych, jak i wykorzystywanie dziatek samochodowych.

Z uwagi na duże rozmiary tego typu pożarów na miejscu akcju musi być w sposób prawidłowy zorganizowana łączność. Zapewnić trzeba kontakt między wszystkimi stanowiskami gaśniczymi, aby stworzyć możliwość natychmiastowego wycofania strażaków z zagrożonej strefy. W przypadku dużych pożarów całego drzewostanu działania ratowniczo-gaśnicze wspierane są przez samoloty i śmigłowce. Po zlokalizowaniu pożaru stanowiska gaśnicze na samochodach zastępuje się naziemnymi, co ułatwia dogaszanie małych ognisk. Z uwagi na możliwość pozostania (po zakończeniu działań ratowniczo-gaśniczych) ukrytych zarzewi ognia, teren pożaru należy otoczyć pasem izolacyjnym, a także zapewnić dozór pogorzeliska.

Oznakowanie i zabezpieczenie miejsca akcji

Oznakowując i zabezpieczając miejsce wypadku, pamiętajmy zwłaszcza o właściwym zabezpieczeniu realizujących te zadania strażaków. Oni sami muszą być widoczni i zaopatrzeni w sprzęt ochronny, dobrany w zależności od sytuacji. Nie zawsze dysponowana do akcji jednostka OSP ma za zadanie uwolnić poszkodowanych uwięzionych w samochodach. Często wzywana jest do zlikwidowania wyciekającego z baku paliwa - zagrażającego środowisku naturalnemu. Tok ratowniczego postępowania będzie wtedy uzależniony od: palności paliwa (benzyna - ropa), ozmiarów rozlewiska, podłoża (gleba - asfalt), okolicznej infrastruktury (studziemki kanalizacyjne) i innych terenowo-sytuacyjnych uwarunkowań.

Zabezpieczając teren akcji, najlepiej zastosować jedną lub kilka z wymienionych poniżej metod działania:

• pokryc pianą gaśniczą łatwo palne rozlewiska paliwa

• obwałować teren, nie dopuszczając do nadmiernego rozlewu (zwłaszcza z asfaltu w kierunku gleby) lub wypłynięcia cieczy do kanalizacji ulicznej

• zastosować preparaty do usuwania skażeń olejowych i tłuszczowych

• zastosować sorbenty wchłaniające paliwa i oleje

• zabrać tzw. odpady poakcyjne.

Gaszenie pożarów samochodów

Stosunkowo najmniej problemów stwarza gaszenie samochodów osobowych. Pojazdy te są nieduże, a konstrukcja wszystkich jest do siebie zbliżona. Nie ma więc problemów z przeprowadzeniem rozpoznania. Wystarczy rzut oka, aby stwierdzić, czy wewnątrz nie znajdują się zagrożeni ludzie. Druga czynność, podczas prowadzenia rozpoznania, polega na sprawdzeniu, jakim paliwem napędzany jest samochód. Takie krótkie rozpoznanie dotyczy jednak pożaru jednego samochodu osobowego. Sytuacja komplikuje się nieco, gdy ogień opanowuje większą liczbę pojazdów, np. w efekcie zderzenia lub karambolu oraz sytuacji, kiedy wewnątrz aut znajdują się uwięzieni ludzie.

Przystępując do gaszenia staramy się nie powodować wzrostu intensywności pożaru. Nie otwieramy więc bez potrzeby drzwi, okien, maski przykrywającej silnik. Jeśli pożar nie jest intensywny, należy wyłączyć pracujący silnik, odciąć dopływ paliwa, a także (w przypadku pożaru instalacji elektrycznej) odłączyć główny przewód elektryczny od akumulatora. Mały pożar, np. silnika lub instalacji elektrycznej, można ugasić za pomocą koca lub przy użyciu np. gaśnicy proszkowej. Po wprowadzeniu pod maskę środka gaśniczego należy przymknąć maskę, aby ograniczyć dopływ powietrza. Do gaszenia samochodów raczej nie zaleca się używania dwutlenku węgla. W przypadku braku środków gaśniczych można ewentualnie wykorzystać piasek. Rozwinięty pożar samochodu najlepiej gasić przy użyciu piany gaśniczej. Można też zastosować prąd wody. Podczas pożaru auta napędzanego gazem należy pamiętać o szybkim zbiciu płomienia i chłodzeniu wodą zbiornika z gazem. Gasząc samochód należy brać pod uwagę możliwość wybuchu zbiornika z paliwem. W związku z tym przede wszystkim trzeba odsunąć znajdujących się w pobliżu ludzi na bezpieczną odległość.

Znacznie większe rozmiary osiągają pożary samochodów ciężarowych, a ich charakter uzależniony jest w dużym stopniu od wielkości i rodzaju przewożonego ładunku. Prowadząc rozpoznanie należy wykonać nie tylko te czynności, na które zwrócono uwagę wcześniej, ale także rozpoznać rodzaj przewożonego ładunku, aby wypracować odpowiednie metody działania i dobrać rodzaj środka gaśniczego. Jeśli na skrzyni ładunkowej znajduje się materiał pożarowo niebezpieczny (a więc toksyczny, wybuchowy lub żrący), należy bezwzględnie wezwwać do akcji zastępy specjalistyczne PSP i zabezpieczyć miejsce zdarzenia do czasu przybycia tych zespołów. Podczas działań ratowniczo-gaśniczych przy samochodach ciężarowych (zwłaszcza cysternach) możemy się spotkać z rozlewiskami przewożonych cieczy lub paliwa napędowego. Rozlewiska możemy pokryć pianą gaśniczą, przysypać piaskiem lub (jeśli mamy takie możliwości) zneutralizować. Ładunki, które płoną bez wytwarzania szczeólnych zagrożeń, możemy gasić przy użyciu piany lub wody. Płonące opony gasimy intensywnymi prądami wody pamiętając, że po przerwaniu podawania środka gaśniczego opony mogą zapłonąć ponownie. Pożary, których miejscem jest droga stwarzają zagrożenie nie tylko dla innych użytkowników dróg, ale także dla ratowników. Dlatego też na czas trwania akcji droga (lub jeden pas) powinna być zamknięta dla ruchu i odpowiednio oznakwana. Pojazdy ratownicze powinny być ustawione tak, aby osłaniać pracujących ratowników. Jeśli dojdzie do pożąru w wyniku karambolu na sporym parkingu, należy zbić wodą płomienie na płonącym pojeździe, następnie pokryć płonący samochód pianą ciężką i pod osłoną prądów wodnych wycofywać zagrożone pojazdy ze strefy pożaru. Sposób działania będzie oczywiście uzależniony od warunków pożarowych i możliwości technicznych straży pożarnych.

Usuwanie szyb

Szyby w pojazdach usuwa się w celu lub przypadku:

• przewietrzenia wnętrza

• stworzenia dostępu do środka pojazdu

• otwarcia zablokowanych drzwi, usuwania dachu i aby nie powodować dodatkowego zagrożenia dla uwięzionych

Szyby mogą być usuwane ręcznie (opuszczane korbką) lub elektrycznie (gdy działa elektryczny mechanizm opuszczania szyb), a także wyjmowane lub wybijane. Rozróżnia się szyby wykonane ze szkła hartowanego (pękają na maleńkie kawałki) lub laminowane.

Szyby łączone są z nadwoziem poprzez:

• wklejanie i wtapianie na gorąco

• klej (taśmę klejącą) umożliwiający wklejenie szyby bezpośrednio w karoserię

• gumowe uszczelki

• uszczelki z chromowaną krawędzią

Do usuwania szyb stosuje się następujące narzędzia:

• wybijaki sprężynowe - do szyb hartowanych

• specjalne noże i piły do szyb laminowanych

• poduszki pneumatyczne do wypychania szyb

• młotki, toporki, łomy lub tym podobne narzędzia rozbijające szkło

• przyssawki, śrubokręty, noże lub dłuta

• specjalne wybijaki i przecinaki do szyb samochodowych oferowane przez różne firmy

Czasem skuteczną metodą jest wypychanie szyb nogami od środka pojazdu.

Usuwanie szyb mocowanych uszczelkami. Podejmując się tego stosunkowo prostego zadania, najlepiej użyć przyssawki umieszczonej w rogu szyby lub przy jej krawędzi, tak aby uzyskać jak największy efekt przy wyciąganiu szyby z uszczelki. Jeśli laminowana szyba jest pęknięta, przyssawkę należy umieszczać na jak największym całym kawałku szkła. Aby uniknąć kołysania rozbitym pojazdem, należy nacinać uszczelkę w miarę wyciągania szyby. Najpierw za pomocą śrubokręta wyjmuje się chromowaną krawędź uszczelki, następnie należy przyłożyć nóż lub dłuto do szyby i przeciąć wzdłuż szyby około jednej trzeciej uszczelki. Gdy szyba jest obluzowana, można ją wypchnąć od środka lub podważyć śrubokrętem i wyjąć. Ponieważ wyciągane szyby mogą popękać, przed rozpoczęciem pracy trzeba poszkodowanych przykryć np. kocem, a najlepiej przezroczystą folią. Ratownik powinien pracować w rękawicach i okularach ochronnych.

Usuwanie wklejonych szyb przednich. Szyby wklejone stanowią poważny problem, gdy występuje konieczność ich usunięcia. Bardzo mocno wspierają konstrukcję pojazdu i może się zdarzyć, że nawet po przecięciu słupków podniesienie dachu bez usunięcia szyby będzie niemożliwe. Posługując się dużym śrubokrętem, należy obluzować i zdjąć plastikowe osłony zakrywające boczną i górną krawędź szyby. W niektórych modelach mogą wystąpić dodatkowo metalowe zatrzaski, je również trzeba usunąć.

Do laminowanej szyby mocuje się przyssawkę, a w środkowa część górnego spojenia wprowadza nóż. Przeciąć należy aż do dolnego rogu. Operację powtarza się z drugiej strony pojazdu. Ostrze noża trzeba umieścić w jednej linii z krawędzią szyby i posłużyć się nim do przedziurawienia spoiny. Nóż obrócić, pochylić i dokonać cięcia. Posługując się przyssawką, odginamy szybę na maskę pojazdu. Spowoduje to zerwanie spoiny w dolnej części szyby. Przy odginaniu szyby konieczne jest zabezpieczenie ofiary i ratowników.

Jeśli zachodzi konieczność usunięcia tylnych szyb, można je całkowicie wyciąć. Jeśli nie ma na to czasu , szyby z hartowanego szkła pozostawia się i przecina nożycami przy przecinaniu słupków dachu. Można też je zbić i wypchnąć odłamki do wnętrza, po uprzednim zabezpieczeniu ofiar i ratowników.

Trzeba pamiętać, by przed wybijaniem szyb ostrzec ofiary, personel medyczny i innych ratowników, bowiem odłamki mogą kaleczyć, a szkło pękające wydaje głośny dźwięk.

Ewakuacja ludzi